Dienst Toeslagen zet labexperimenten in om voorgestelde maatregelen in het Toeslagenstelsel te toetsen voordat ze volledig worden uitgewerkt. Een van deze maatregelen is instelbaar voorschot. Bij deze maatregel kunnen mensen zelf een voorschotbedrag kiezen, om zo de kans op een terugvordering te verkleinen.
Het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag en de Behavior Change Group hebben de maatregel instelbaar voorschot getoetst in een experimentele labomgeving . Dit is een digitale omgeving waarin we deelnemers vragen zich in te leven in een leefsituatie en vervolgens een aantal maanden van die situatie laten doorlopen. Dit experiment is een vervolg op het experiment “voorzichtig voorschieten”, dat in het voorjaar van 2025 werd uitgevoerd.
Met dit experiment onderzochten we het effect van het aanbieden van keuzevrijheid in voorschotten. De helft van de deelnemers kreeg de mogelijkheid om zelf een vrij in te stellen voorschot te kiezen (d.w.z. ze konden zelf bepalen welk percentage ze wilden ontvangen tussen de 0% en 100%). De andere helft kreeg de keuze tussen een vast, lager voorschot van 80% of een voorschot van 100%. De onderzoeksvragen waren:
- Begrijpen mensen de voorschotsystematiek beter als zij een vrije keuze hebben?
- Hebben mensen een positievere ervaring wanneer zij een vrije keuze hebben?
- Wat kenmerkt de keuze van een lager voorschot?
- Zijn er verschillen tussen mensen met een lager en een modaal inkomen?
Bekijk publicatie (PDF)